DRIVR

Techtalk: Elektroshocks van Autocarrosserie

Iedereen kent de volgende situatie wel: je stapt uit je auto op een mooie lentedag, raakt het koetswerk aan om de deur te sluiten en wordt plots getrakteerd op een elektrische schok. Behoorlijk vervelend, en in sommige gevallen zelfs ronduit gevaarlijk. Maar wat veroorzaakt dit shockerende fenomeen en hoe kan je het vermijden? En waarom lijkt het altijd erger bij zonnig weer?

electric drive

Lang heb ik gedacht dat de oorzaak van de schokken lag in het feit dat een autobatterij de carrosserie gebruikt als aarding van haar negatieve pool (of positieve, bij oudere wagens). Maar net daarom worden autobanden (of het ‘sleeplintje’, bij oudere wagens) specifiek vervaardigd om elektriciteit te geleiden, zodat er zich eigenlijk nooit een grote lading kan opbouwen in het koetswerk. Was die toch aanwezig, dan is ze zo goed als zeker verdwenen in de tijd die jij nodig hebt om uit te stappen.

Bij wijze van eliminatie blijft er dus maar één mogelijkheid over: niet het voertuig, maar de bestuurder is elektrisch geladen. De oorzaak hiervan ligt in wrijving. Wanneer twee stoffen, zoals kleding en een autozetel of schoenen en een autotapijt, tegen elkaar wrijven, kunnen elektronen overgedragen worden. Het ene object krijgt dan een positieve lading (tekort aan elektronen), het andere een negatieve (te veel elektronen).

Wanneer je uit de wagen stapt in geladen toestand, raak je onderweg vaak alleen niet-geleidende onderdelen aan, zoals een plastieken handgreep. Ook je schoenzolen isoleren behoorlijk goed, zodat je nog even geladen blijft wanneer je naast de auto staat. Raak dan een geleidend metalen oppervlak aan, zoals de autodeur, en je (geaarde) wagen zal abrupt elektronen opnemen of afgeven om jouw lading opnieuw te neutraliseren. Vanaf een spanning van 3000 Volt voel je deze elektrostatische ontlading als een schok, maar soms kan dit oplopen tot een wel erg onaangename 30.000 Volt.

Elektroshock

Niet verwonderlijk dus dat dit fenomeen behoorlijk gevaarlijk kan zijn. Er zijn gevallen bekend van verwoestende explosies en branden in tankstations die veroorzaakt werden door een overslaande vonk tussen iemands hand en de tankslang. Het is dan ook ten zeerste af te raden om even terug in de auto te gaan zitten terwijl de vastgeklikte pomp je tank volgooit. Minder desastreus, maar soms ook behoorlijk kostelijk is de gevoelige elektronica in je auto, die bij zeer kleine spanningsverschillen al definitief de geest kan geven. Des te belangrijker dus om oplossingen te zoeken.

Al is het een factor die we zelf niet in de hand hebben; het is goed om weten dat het ontladingseffect verergert bij droog weer. Water is immers een uitstekende geleider. Bij een hoge luchtvochtigheid zullen de watermoleculen in de lucht beetje bij beetje jouw elektrostatische lading opnemen, zodat die al grotendeels verdwenen is op het moment dat je de carrosserie aanraakt. Om dezelfde reden is het aan te raden katoenen kleding te dragen, want die houdt meer vocht vast dan wol of kunststoffen – zeker wanneer ze behandeld is met wasverzachter. Er zijn zelfs speciale antistatische producten op de markt, die je op de autostoelen en -matten kan spuiten om het textiel intern te bevochtigen en dus beter te laten geleiden.

Autoconstructeurs onderzoeken momenteel mogelijkheden om geleidende elementen te verwerken in het stuurwiel of de autogordels, zodat jouw lading continu veilig naar de grond afgevoerd wordt via de wagen. Tot die inspanningen resultaten opleveren, is er echter maar één sluitende oplossing. Raak een metalen onderdeel aan terwijl je nog in de auto zit – hoe dichter verbonden met het chassis, hoe beter – en hou dat vast tot je goed en wel met beide voeten op de grond staat. Op die manier zou de ontlading veel geleidelijker verlopen. Better safe than sorry…

Share Button

6 Responses

  1. Frexy says:

    Jup, ik raak voordat ik ga tanken vaak de auto aan om ‘ontladen’ te zijn voordat ik m volgooi. Voor mensen die met een ‘echte’ sleutel rondrijden (met metaal dus): dat werkt ook, gisteren nog gemerkt. Gaat wel niet geleidelijk.

    • Pieter Fret says:

      Niet geleidelijk, maar wel pijnloos, als ik mijn bronnen mag geloven; omdat de sleutel de vonk opvangt. Kan je dat beamen, Frexy?

      • Frexy says:

        Neen, ik voelde wel degelijk een schokje. Maar het was licht. Ik heb al zwaardere gevoeld via de carrosserie. Maar ook lichtere. Dus echt wetenschappelijk is er niets bewezen met de sleutel. 😉

  2. J. says:

    ook liever met knie, elleboog, onderarm,… ‘ontladen’ aan de carosserie dan met vinger(punt); een ‘punt’ heeft een veel kleiner contactoppervlak en de ‘ontlading’ voelt des te groter aan…

  3. ElmoTheElk says:

    Vraag mij af of mijn metalen pookknop hier volstaat, aangezien ik er werkelijk nooit last van heb. Staat deze dan echt in directe geleiding met de carosserie?

Leave a Reply