DRIVR

Column: Waarom Zagato niet meer Zagato is

TIP: Overzichtgallery van de afgelopen tien jaar toegevoegd in de comments!

There is no exquisite beauty without some strangeness to its proportions. Met die woorden vatte Amerikaanse schrijver en filosoof Edgar Allan Poe – zonder het zelf te beseffen – de stijlkenmerken van een typische Zagato samen. Sinds 1919 associëren we de auto’s van stichter Ugo Zagato met aërodynamica, twee druppelvormige dakbubbels, vederlichte chassis- en carrosserieconstructies en algemeen flamboyante pennentrekken. Maar wie er de realisaties van de laatste twee decennia bij neemt, merkt op dat het designbureau stilaan zijn mojo aan het verliezen is…

tz70-w-zagato-630

Ten noorden van Milaan situeert zich de stad Terrazzano di Rho. Het is sinds het ontstaan van het merk de geboorteplaats van elke Zagato, en ook vandaag nog vind je er de gekende toegangspoorten van het Zagato Centrostile. Het bedrijf telt in zijn huidige vorm een 120-tal werknemers en staat onder de leiding van Ugo’s kleinzoon Andrea (51), die op zijn beurt de leiding van zijn vader Elio heeft overgenomen. Drie generaties dus, en laat de huidige meteen voor de grootste uitdaging staan – of zoals dat in economische termen heet: de vloek van de derde generatie. Wanneer het bedrijf in handen komt van nummer drie is de voeling met het product veelal verwaterd, spelen interne belangen tussen de nabestaanden een (te) prominente rol en gaat het vaak tenonder door een gebrek aan visie en interne strubbelingen. Niemand garandeert immers dat zakelijk instinct zomaar over gaat van vader op zoon. Wetenschappelijk bewijs dat uitsluitsel biedt is voorlopig onbestaande, maar het lijkt een constante te zijn waar tal van (familie)bedrijven mee geconfronteerd worden.

screen-shot-2010-12-23-at-193709

Niet dat ik wil beweren dat dit bij de huidige leiding het geval is. Integendeel. Voor zover ik de situatie kan inschatten (en wie ben ik) is de beroemde ‘Z’ gezond en  ontbreekt het Andrea Zagato allerminst aan visie. Sinds hij de macht in 1990 in handen kreeg, maakte hij van Zagato een Total Design Center – onderverdeeld in een Automotive-, Transport– en Productdesigntak. Kwestie van de risico’s in de coachbuildwereld bij laagconjunctuur te spreiden. Bedrijfseconomisch lijkt het de eigenzinnige Italianen dus voor de wind te gaan; met regelmaat tonen ze de wereld dan ook een nieuwe Z-car die tot de verbeelding moet spreken op vlak van materiaalgebruik, vakmanschap en exclusiviteit. Veel meer dan een handvol exemplaren worden er meestal niet gemaakt, en over smaak valt hoe dan ook te twisten. Want waar auto’s zoals een Alfa 8C Competizione of Aston Martin DB9 zo politiek correct ogen dat quasi niemand ze lelijk vindt, zijn Zagato’s een zeker vorm van ‘an acquired taste’ – zoals dat dan zo mooi heet in het Engels. Je leert ze met andere woorden over de jaren appreciëren. Het zijn auto’s voor connaisseurs, mensen met voldoende financiële middelen en een behoorlijke portie excentriciteit. Maar daar wringt het schoentje, want gaat die vlieger vandaag de dag nog altijd op?

4545679999_58dcef1fdf_z

amaar1002_kiefer_var22004-aston-martin-vanquish-roadster-zagato-side-1920x14401

De Zagato’s die onder leiding van Andrea gecreëerd werden, lijken er de kantjes vanaf te lopen. Wie er het lijstje bijneemt, herinnert zich zeker de Aston Martin DB7 Zagato (2002) en AR1 (2003), misschien zelfs de Vanquish Roadster (2004) en Ferrari 575 GTZ (2006). De Maserati GS Zagato (2007) en Spyker C12 Zagato concept (2007) doen waarschijnlijk ook een belletje rinkelen (al is die laatste eerder een evolutie is van het bestaand Raptor studiemodel uit 1996). Nog recenter zijn de op de Bentley Continental GT gebaseerde GTZ (2008), de straffe Perana Z-One (2009) en tenslotte de Alfa Romeo TZ3 Corsa (2010) die voortborduurt op de lijnen van de TZ en TZ2 Alfa’s met kenmerkende Kamm-tail. Maar in hoeverre zullen deze Zagato’s even begeerd worden als hun voorgangers? Op mij hebben ze in ieder geval geen allesverpletterende indruk nagelaten. Zelfs niet met de jaren. En bij het zien van een – excusez le mot – gedrocht als de Bentley GTZ en eerder matige GT Zagato en TZ3 Corsa geraak ik nog meer van de mening toegedaan dat de huidige lichting excentriek is, maar ook niet veel meer dan dat. Een gevoel van ‘nét niet’, eerder dan ‘hiervoor moet ik eventjes gaan neerzitten’. En ik ben nochtans een groot bewonderaar van de producten uit Terrazzano di Rho.

zagato_maserati_a6g_2000_2160_1956_01

122007-maserati-gs-zagato-004

Het blijven niettemin bijzondere creaturen die niemand onbewogen laten. Maar glorie-ontwerpen als die van de DB4 GTZ, 250 GTZ, A6GZ, TZ, TZ2, Junior Zagato, 8V Elaborata etc. moet ik eerst nog zien passeren. Ook internationale verzamelaars lijken niet te staan springen, getuige de enige rechts gestuurde Ferrari 550 GTZ die recent bij veilinghuis Bonhams een derde van zijn originele kostprijs opbracht.

250gtz8dp

Aan het huidig economisch klimaat in de sector van exclusieve en op maat gemaakte automobielen kan het niet liggen. Die lijken aan serieuze remonte bezig met tal van voorbeelden afkomstig van o.a. Pininfarina, Bertone, Carrozzeria Touring en ga zo maar door. Hét moment om te bewijzen dat de ‘Z’ meer is dan de som van enkele kenmerkende kunstgrepen. Begeerlijk, dat moeten ze terug worden. Ook voor gewone stervelingen die er op zich enkel kunnen van dromen. Of misschien sla ik de bal mis en moet ik leren aanvaarden dat op maat gemaakte bolides enkel en alleen de opdrachtgever moeten plezieren. Ik stel alleen vast dat dit ooit anders was.

Share Button

12 Responses

  1. BenR. says:

    Ik heb de laatste jaren inderdaad hetzelfde gevoel. Zagato was ooit groots, nu heeft het voor mij niet veel meer meer dan de naam. Pininfarina blijft heer en meester in mijn ogen maar Carrozzeria Touring vind ik ook heel sterk opkomen. De laatste twee shooting breaks konden mij wel bekoren. Viva la belgique?!

  2. Stijn V says:

    Aaaah, smaken en kleuren…
    Ik vind de Bentley GTZ nochtans prachtig. OP een heel speciale manier, maar toch 🙂

  3. swies says:

    Het valt wel op dat de Z’s van vroeger véél mooier waren dan de laatste edities. Maar het moet niet alleen aan Zagato zelf liggen. Als je als basis een gedrocht (persoonlijke mening) van een Bentley neemt, hoe kan je dan iets mooiers maken dat bovendien uit het oog springt?
    Persoonlijk vind ik de TZ3 stradale prachtig, een terugblik naar vroegere designs. Of is het fout dat ze net zoals de mainstream autofabrikanten de retro tour opgaan? Het lijkt toch te lukken voor de mannen die de nieuwe Stratos ontworpen hebben.

  4. Ken Divjak says:

    Bekijken we even wat Zagato de afgelopen tien jaar gepresteerd heeft…

    1. Toyota VM180 Zagato (2000)

    toyotavm180zagato

    2. Aston Martin DB7 Zagato (2002)

    astonmartindb7zagato

    3. Aston Martin DB AR1 (2003)

    astonmartinar1

    4. Aston Martin Vanquish Roadster by Zagato (2004)

    astonmartinvanquishroadster

    5. Lancia Ypsilon Sport (2005)

    lanciaypsilonsport

    6. Ferrari 575 GTZ (2006)

    ferrari575gtz

    7. Toyota Harrier Zagato (2006)

    toyotaharrierzagato

    8. Diatto Ottovu’ (2007)

    diattoottovu

    10. Spyker C12 Zagato (2007)

    spykerc12zagato

    11. Maserati GS Zagato (2007)

    maseratigszagato

    12. Bentley Zagatp GTZ (2008)

    bentleyzagatogtz

    13. Zagato Perana Z-One (2009)

    zagatoperanaz1

    14. Alfa Romeo TZ3 Corsa’ (2010)

    alfaromeotz3corsa

    … dan kunnen we niet anders dan Pieters conclusie onderschrijven.

    Wat mij betreft is zelfs enkel de DB7 van 2002 een onvoorwaardelijk schot in de roos!

  5. DRIVVEN.net says:

    Buiten de DB7 en die prachtige TZ3 en heel misschien nog de Spyker zijn de ontwerpen van de laatste jaren echt allemaal ‘ghastly’!

    Mijn favoriet van al die jaren Zagato blijft toch die Junior Zagato, wat een heerlijk ding:

  6. Zagato_Olaf says:

    Beste Pieter,

    Volgens mij kan de Alfa Romeo TZ Stradale, die op het punt van onthullen staat, een mooie aanvulling worden op de ‘klassieke’ designs van Zagato. De beelden die ik tot nu toe heb gezien zijn veelbelovend. Terug naar de Alfa Romeo TZ-2 features!
    En ja, de Junior Zagato blijft ook voor mij een heerlijk ding! Helaas is het voorlopig geen weer om er mee te rijden!

    Ciao, Olaf Roeten (a.k.a. Zagato_Olaf)

  7. Ken Divjak says:

    Bedoel je deze TZ4, Olaf?

    164428_10150121825924073_71894649072_7569001_4269680_n

  8. heidekonijn says:

    Mogelijk is het ook eens nuttig terug te komen op de “acquired taste” uit het artikel. In de comments worden een tiental modellen uit de afgelopen tien jaar vergeleken met de 250gtz, meteen één van de mooiste ooit.

    Probeer deze eens, mooier dan de TZ3 of niet..?

    http://www.allcarcentral.com/Fiat/Fiat_Topolino_750MM_Zagato_Coupe_1949_CPB0098_Pebble_Beach_2009.jpg

    http://www.autobelle.it/archivio_carrozzieri/inc_file/zagato/arczag14.jpg

    http://allcarcentral.com/Maserati/Maserati_4500_Coupe_Monster_Zagato_1949-50_Zagato_Media_Photo_2010.jpg

    http://www.carstyling.ru/resources/studio/large/70zagato_cadillac_nart_4.jpg

    PS (even geen idee meer hoe de code hier werkt, waag me er maar niet aan)

    • Pieter Ameye says:

      Niet allemaal even grote (visuele) voltreffers, maar de Fiat en Maserati hadden wel nog succes op het vlak van races en regelmatigheidswedstrijden. Ook de techniek en de prestaties werden behoorlijk aangepakt.

      Fingers crossed dat er enkele TZ3’s in het internationaal racecircuit terecht komen.

  9. swies says:

    Zagato lijkt toch nog altijd een voortrekkersrol te hebben op vlak van auto design. Zoals deze uit heidekonijns post:
    http://www.carstyling.ru/resources/studio/large/70zagato_cadillac_nart_4.jpg
    Doet mij denken aan de Panamera.
    De achterste daklijn van de Ferrari 575 GTZ (2006)(nummer zes in de foto lijst van hierboven) doet mij dan denken aan de Evora. Hoe die hoeken van het achterste raampje en het raam van de koffer naar elkaar toelopen.

    Die Maserati 4500 coupe is echt wel een “monster” 😀

  10. Flaminia says:

    De oudere modellen werden getekend zonder enige beperking qua veiligheid of aerodynamica en het ging hoofdzakelijk om de “looks” en de “indruk” van het geheel. Zagato had in tegenstelling tot Pininfarina geen windtunnel en alles werd getekend zoals de “artiest” het zag. De auto’s van toen waren bovendien niet bijster snel waardoor geen grote eisen gesteld werden aan aerodyamica noch stevigheid. Een DB4 Zagato was in feite een voorbeeld van Zagato’s onkunde, daar dit model, om enigzins competitief te zijn tov de 250 SWB bvb, zo verstevigd moest worden dat hij zwaarder uitkwam dan de DB4 van Touring! Zagato was volgens mij een beetje een “knoeier” in vergelijking met PF of Touring… PF introduceerde de aerodynamica (Pub Dino met de zeemeeuw etc), Touring had het Superleggera concept en Zagato… ja wat had die eigenlijk? Bovendien zijn vele Zagato’s ronduit lelijk (de Panoramico’s etc, de race Appia’s en Flaminia’s waren om te huilen etc). Wat wèl ongelooflijk is is hoe men maar blijft voortborduren op de “magie” van Zagato, terwijl de grote tovenaar al decennia’s niets meer van zich heeft laten zien. Nu gaat de vergelijking met Touring en PF niet helemaal op, daar Zagato zich vooral op de racerij toespitste, vandaar de vederlichte “constructie” die maar “efkes” moest meegaan…

Leave a Reply