DRIVR

Gastbijdrage: Koplampen – Deel één van een Zesluik

OPGELET: Aan deze gastbijdrage hangt een disclaimer vast!

De eerste koplampen waren niet heel veel meer dan een lantaarn met een reflector en werden rond 1880 geïntroduceerd. Er werd naast gewone olie vaak acetyleen- of carbidgas gebruikt om de vlam te voeden. Acetyleen lampen waren populair, omdat de vlam wat beter tegen wind en regen kon. Toch was de lichtopbrengst door het gas zwak en omdat de reflector geen lens had was het licht diffuus en had het maar een kort bereik. Herkomst en innovatie, van eind 1800 tot halverwege de 19e eeuw.

columbia-electric-500x415

Een innovatie kwam vanuit de elektrische auto industrie. Die was groter dan die van benzine gestookte auto’s omdat ze betrouwbaardere auto’s maakten die beter verkochten. Bovendien waren electrische auto’s minder gevaarlijk om te starten; De slinger van een benzine auto kon je arm breken bij een terugslag. De eerste elektrische koplampen werden geïntroduceerd in 1898 op de Columbia, een elektrische auto van de Electric Vehicle Company en waren optioneel. De gloeidraad was van fragiel wolfraam gemaakt, dus die brak regelmatig op de slechte wegen uit die tijd.

corning_conaphore_y-500x375

De Corning Glass Company uit Corning, New York, kwam in 1910 met een enorme revolutie; de Conaphore koplamp. De techniek keken ze af van vuurtorens. Er werd een lens gebruikt om het licht uit de elektrische lamp naar beneden te richten en voor de auto te bundelen. Het was een belangrijke innovatie op veiligheidsgebied omdat het zicht op de weg sterk verbeterde. De Conaphore kan worden beschouwd als de directe voorloper van alle moderne autoverlichting. In 1915 werd door de Guide Lamp Company de Hi/Low Beams geïntroduceerd. Het betrof een koplamp waarvan men de hoek kon verstellen naar boven of beneden. Het naar beneden verstellen verminderde de range, maar zorgde er wel voor dat tegenliggers niet meer werden verblind. De bestuurder moest uitstappen om de koplampen op de lage stand te zetten. Cadillac verbeterde het systeem in 1917 met een hendel, waarmee de bestuurder vanuit de auto de lampen kon verstellen. In 1924 werd de Two-Filament Hi/Low Beams geïntroduceerd, de Bilux. Dit systeem had de groot licht/dimlicht set-up die we vandaag nog steeds kennen met twee gloeidraden in dezelfde lamp. Zowel de lamp als de unit blijft op zijn plek. Met een schakelaar, de dimmer switch, beïnvloedt de bestuurder de output van het licht. Aanvankelijk werd de schakelaar met een voet bediend. Uiteindelijk verschoof de bediening naar de steel aan de stuurkolom.

1189964631_5ebf2906cd

Ruxton had al in begin jaren ’30 heel unieke ideeën over automotive design en engineering. Ze bouwden voorwiel aangedreven auto’s die door die nieuwe bouwwijze veel lager dan de concurrentie waren. Om het karakter van de bouw te benadrukken werden veel auto’s voorzien van horizontale banen lak. De neuzen werden uitgevoerd met de zogenaamde Woodlite koplampen.

35mercedes-benz_500k_spezial_roadster_0135mercedes-benz_500k_spezial_roadster_04

De absolute topklasse Mercedes-Benz was in 1936 de 540 K Spezial Roadster. Deze fraaie en vooral indrukwekkende auto heb ik in het Mercedes-Benz Museum in Stuttgart kunnen bekijken. Of beter; mogen aanschouwen. In 1936 was de 540K het summum van alle verkrijgbare technieken. Naast normale koplampen was hij ook voorzien van lampen links en rechts van de voorruit, ter hoogte van de A-stijl. Op een slank uitgevoerde verchroomde beugel voor de grille is een zogenaamde “centre-mounted driving light” geplaatst.

tucker-5tucker-6

Van de Tucker Torpedo, ook wel Tucker 48, zijn slechts 51 exemplaren gebouwd. De Torpedo kwam in 1948 op de markt als een familieauto met achterin geplaatste motor. Door die opzet ontstond meer ruimte in het interieur. In de Verenigde Staten was dat alleen al een revolutie. Tot dan toe waren daar geen auto’s met motor achterin gebouwd. Na de Tucker 48 was de Volkswagen Kever de eerste auto met deze opzet. De auto is voorzien van een met de stuurrichting meedraaiende koplamp midden op de neus.

stout_scarab_dv-06_pbi_003136_stout_scarab_dv-06_pbi-021

De Stout Scarab (1936) was een Amerikaanse auto die in kleine aantallen door Stout Engineering Laboratories uit Detroit werd gebouwd. Hij zat vol met innovaties en wordt door velen beschouwd als de eerste productie minivan. De body was van aluminium en de achterwielen werden aangedreven door een achterin geplaatste Ford V8. De aerodynamische Scarab heeft een ruime cabine en was zijn tijd ver vooruit. De koplampen zijn hoog in de neus achter fijne chromen strips ondergebracht. Dit chroom thema komt op diverse plaatsen op de body terug.

peugeot-402l-eclipse-1937

De Peugeot 402 werd gebouwd van 1935 tot 1942. De 402 was verkrijgbaar in talrijke varianten; sedan, convertible, découvrable, roadster, hardtop convertible, station wagon en zelfs als bedrijfswagen. De 402 serie was revolutionair voor de jaren ’30 met het gestroomlijnde ontwerp van de carrosserie. De koplampen waren verborgen achter de grille en de knipperlichten verschenen pas als ze worden gebruikt. Het avant-gardistisch ontwerp werd goed ontvangen. De peperdure cabriolet versie van de 402 was de Éclipse decapotable, met de eerste automatisch inklapbare hardtop. Hij werd ontworpen door Georges Paulin.

cord_812_sc_convertible_coupe_5

Cord introduceerde de verborgen koplampen op de 812 in 1937. Cord’s werden vormgegeven rond de principes van Art Deco en de verborgen koplampen maakten de carrosserie nog puurder, minder onderbroken. De oplossing droeg daarnaast bij aan de stroomlijn en aan het opbouwen van de brand identity. Het hoofdthema voor de koplampen was nagenoeg altijd rond. Dat was de meest eenvoudige vorm om de parabolische reflector te produceren. De designers konden natuurlijk de ruimte om en achter de ronde lens wel vrij vormgeven. Cadillac maakte voor de V16 Fleetwood uit 1937 een langgerekte conus achter de lens. In de VS waren autofabrikanten tot aan 1975 verplicht ronde koplampen toe te passen op hun voertuigen. De strenge en afwijkende wetgeving over de afmetingen en de plaatsing van koplampen zorgden daar voor een sterke beperking op gebied van onderscheidend design voor de autofabrikanten. Binnenkort ga ik dan ook meer in op de periode waarin styling belangrijk werd voor autofabrikanten, het einde van de jaren ‘50.

Share Button

One Response

  1. Borissnor says:

    Mooi! Het zal nog interessanter worden bij de volgende delen!

Leave a Reply