DRIVR

Gastbijdrage: Koplampen – Deel drie van een Zesluik

OPGELET: Aan deze gastbijdrage hangt een disclaimer vast!

Opklapbare lampen steken voor het eerst de kop op aan het eind van de jaren ’30 als Cord ze in productie neemt op diverse modellen. In de jaren ´70 ´80 en ´90 zijn opklapbare koplampen te vinden door de gehele automarkt. Zowel bij exclusieve sportauto’s als massaproductie gezinswagens worden ze toegepast. Het principe van verborgen of opklapbare koplampen is op allerlei manieren toegepast. Bij sommige auto’s zijn de lampen zelf bijvoorbeeld statisch en beweegt er een paneel boven of voor de koplampunit. Andere lampen zijn maar voor de helft verborgen achter een paneel en sommige merken passen reguliere verlichting toe in combinatie met klapkoplampen.

Na de jaren ’90 wordt het door wetgeving voor voetgangersveiligheid onmogelijk om opklapbare koplampen te kunnen blijven leveren op nieuw ontwikkelde auto´s. Daarnaast zijn de mechanismes zwaar en kostbaar. De afstelling van het lichtbeeld moet altijd exact gehandhaafd blijven, ongeacht de omstandigheden waaronder gereden wordt. Een echte budget sportwagen ontwikkeld door VW en Porsche was de 914. De twee-zits roadster heeft beschikking over een middenmotor en targa-dak. Hij werd geproduceerd door Volkswagen en Porsche tussen 1969 en 1976.

drivr-3-fotos-001

De Ferrari 365 GTB/4 is bij het publiek vooral bekend onder de naam Daytona Spider. Het was een Pininfarina ontwerp, maar radicaal anders dan zijn voorgangers door de scherpe styling. Vroege Daytona’s hadden vaste koplampen achter een plexiglas te afdekking. Deze lay-out werd vervangen in 1971 door opklapbare dubbele koplampen, als gevolg van nieuwe veiligheidsregels in de VS, die koplampen achter covers verboden.

drivr-3-fotos-002

Aston-Martin Lagonda, 1978. De auto was ontworpen door William Towns. Een extreme interpretatie van de klassieke jaren 1970 “folded paper” stijl. De auto is diverse malen gefacelift totdat de productie werd gestaakt in 1990. In de jaren ’80 maakten de pop-up koplampen, die erg onbetrouwbaar bleken te zijn, plaats voor zes reguliere koplampen. De Lagonda was de eerste productieauto ter wereld met computer systemen aan boord en een digitaal instrumentenpaneel. Ook deze bleken beiden onbetrouwbaar. De Lagonda was bedoeld om Aston-Martin uit de rode cijfers te halen, maar de ontwikkelingskosten voor alleen al de elektronica pakte vier keer hoger uit dan het totale budget voor de ontwikkeling van de gehele auto. De tweede Lagonda serie gebruikte beeldbuizen voor het instrumentenpaneel, die bleken nog minder betrouwbaar dan LED-display het originele model.

drivr-3-fotos-003

De Porsche 928 was een GT, verkocht tussen 1978 en 1995. Oorspronkelijk was hij bedoeld om de iconische 911 te vervangen. Met de 928 werd geprobeerd een sportauto neer te zetten met meer raffinement, comfort en een hogere uitrusting. Men dacht dat met de 928 een breder publiek te kunnen aanspreken dan met de compacte, eigenzinnige en soms listige 911. De koplampen van de 928 zijn normaal in liggende positie. Als de koplampen aan gaan komen ze overeind en liggen ze als kikkerogen op de carrosserie.

drivr-3-fotos-004

De koplampen van de 928 zijn normaal in liggende positie.

drivr-3-fotos-005

De klapkoplampen van de 1989 MX-5 zijn redelijk traditioneel.

drivr-3-fotos-006

Een soortgelijke set-up was een paar jaar later ook te vinden in de Toyota Celica van 1991.

drivr-3-fotos-007

En ook de Honda Prelude uit dat jaar had die layout.

De middenmotor supercar XJ220 werd vanaf 1992 geproduceerd door Jaguar in samenwerking met Tom Walkinshaw Racing. De XJ220 was recordhouder voor de hoogste topsnelheid van een productie-auto (350 km/h, 217 mph) tot de komst van de McLaren F1 in 1994. De ovalen die de koplampen afschermen zakken naar beneden in de body als de koplampen ingeschakeld worden.

drivr-3-fotos-008

drivr-3-fotos-009

Een iconische auto, wellicht vooral ook door de rol in James Bond film For Your Eyes Only. Hier staan zowel de eerste, de Esprit S1 uit 1976, en de laatste versie, de Esprit Turbo uit 2004 afgebeeld. De Lotus Esprit was de laatste auto die werd geleverd met klapkoplampen. Er zijn 10.675 exemplaren van gebouwd.

drivr-3-fotos-010

drivr-3-fotos-011

Met meesturende koplampen worden al aan het begin van de auto industrie geëxperimenteerd. Vooral high-end modellen worden uitgerust met een lamp in het midden van de auto die vaak door een complexe mechanische verbinding met de sturende wielen meedraait in de gewenste richting. Met het ontwerp van verlichtingsunits, zowel in functie als in vormgeving, hebben autofabrikanten zich al van begin af aan onderscheiden van hun concurrenten. Packard was een van de eerste fabrikanten die in meedraaiende koplampen introduceerde. Dat was in 1930. Citroën leverde bijna 40 jaar later in 1968 meedraaiende koplampen standaard op de DS. De vormgeving van de verlichting werd veel aandacht besteed. De hoog geplaatste knipperlichten, in het verlengde van de chroomomlijsting van de deuren is in het oog springend.

drivr-3-fotos-012

drivr-3-fotos-013

drivr-3-fotos-014

drivr-3-fotos-015

Tegenwoordig zijn er allerlei varianten op de meedraaiende koplamp. Sommige merken passen een lamp toe onderin de bumper die automatisch aan gaat bij het insturen van de bocht. Anderen kiezen voor een systeem ondergebracht in de koplampunit. De DS is een belangrijk voorbeeld van herkenbare, unieke styling. Hij is zelfs in het donker herkenbaar door zijn verlichting. De vormgeving is typisch Citroën. Over brand identity en signature lighting lees je meer in deel vier van dit Zesluik volgend weekend.

Share Button

19 Responses

  1. Ben says:

    Deze mis ik nog tussen de verschillende systemen:

  2. Niels van Roij says:

    @ Ben: Dank voor de bijdrage. De Alfa-Romeo Montreal is een fraaie en bijzondere auto, met een even unieke oplossing voor de verlichting. Ik heb deze auto inderdaad niet bij naam genoemd, maar het type verlichting wel omschreven in de laatste zin van de eerste alinea.

    Ik probeer het artikel ietwat compact te houden. Dat bevordert de leesbaarheid, zorgt ervoor dat ik per genoemde auto wat achtergrondinformatie kan geven en dat de afbeeldingen niet een eindeloze rij met foto’s wordt. Helaas zullen er altijd modellen buiten de boot vallen.

  3. lexus is 300 says:

    was toch altijd leuk als ik men porsche 924s nog had, maakt t een heel andere auto zo’n koplampen, vooral als ze toe zijn

  4. Pieter Ameye says:

    Over verlichting gesproken, wat zijn nu al die regels die fabrikanten opgelegd krijgen i.v.m. met de plaatsing van hun verschillende lampen? Is zoiets als de knipperverlichting in het verlengde van de dakstijl überhaupt nog mogelijk, of betreft het enkel de technische aspecten van de verlichting?

  5. @ Pieter Ameye: bedoel je met knipperverlichting in het verlengde van de dakstijl de DS?

    Wetgeving is een behoorlijk complexe zaak. Bovendien is het ook niet direct het “pakkie-an” van automotive designers om te ontwerpen binnen de limitaties. Het is juist de taak van die groep om de grenzen van het technisch haalbare op te zoeken en zo mogelijk te overschreiden:
    Denk aan Rolls-Royce die de “suicide doors” een aantal jaren gelden met de Phantom herintroduceerden. Een heel unieke design feature die voor het uitkomen van de grote Rolls bij wet verboden was.

    Zoals de meesten zullen weten zijn die deuren oorspronkelijk vernoemd naar hun onveiligheid, door de lage torsiestijfheid van carrosserieen van de eerste auto’s, en de slechte wegen, sprongen deuren geregeld open. Met alle gevolgen van dien. Het heeft de mensen van BMW dan ook veel tijd en geld gekost deze nieuwe oude deuren “er doorheen” te lobbyen. Opel plukt er met de nieuwe Meriva de vruchten van…

    • Ken Divjak says:

      Verhip – dat van die suicide doors heb ik me deze week nog afgevraagd!

      Dacht dat het te maken had met uitstappen en meegeveegd worden als de deur niet eerst helemaal dicht is – maar het is dus algemener.

      • Ja, ook dat woog natuurlijk mee om de suicide doors onder het kopje “niet zo handig” te plaatsen. Bovendien was het feit dat deuren openenden tijdens het rijden minder problematisch als de scharnieren aan de voorkant waren gemonteerd. De wind sloot ze dan, in plaats van ze juist verder open te duwen terwijl de passagiers verwoede pogingen deden ze dicht te trekken…

  6. Ride says:

    En hop voor de 10.000e ! 😉

  7. Charlo says:

    Meest geslaagde voor mij zijn de Porsche 914 & 928, maar misschien ben ik een beetje partijdig want die twee zou ik toch wel eens op mijn oprit willen zien staan 😉

    • De 928 staat bij mij ook hoog op de lijst. Liefst van na de facelift, dan is ‘ie net wat cleaner. Gaarne met automaat (die is ZO stoer getekend, als ware het een plane throttle) uitgerust met de 7-slots of de Cup velgen en zonder de lelijke stoorstrips op de zijkant.

  8. lexus is 300 says:

    928 gts met handbak graag, eerste 928 hun kont was niet mooi, speciaal dat wel

  9. dieter says:

    Bij veel systemen werkt het klapkoplampprincipe via de (onderdruk-)lucht van de motor.
    Meestal wordt deze lucht dan opgeslaan in een klein vat van +/- 2liter waardoor het opklappen van de lampen ook werkt zonder draaiende motor.

    • Pieter Ameye says:

      Klopt, bij de Lotus Elan werd daar dacht ik zelfs de centrale chassisbalk voor gebruikt. Kwestie van het gewicht zo laag mogelijk te houden.

    • ElmoTheElk says:

      Bij een MX-5 ook? Wij hebben er 1 thuis en vroeg mij toevallig af hoe dit werkt. (Soms wil hij niet meteen en moet de koplampklapknop gebruikt worden.)

  10. Flaminia says:

    Koplampen zijn meestal niet erg aerodynamisch en breekbaar. Ze in het koetswerk doen verdwijnen lost deze problemen op. ‘s Nachts, wanneer de koplampen nodig zijn, is aerodynamica niet zo belangrijk omdat men meestal geen hoge snelheden behaalt in het donker.

    Allerhande wetgevingen maakten dat deze oplossing snel zou vervallen en bovendien was het esthetisch aspect van “opgeklapte koplampen” meestal erg lelijk (een Ferrari TR of Mondial met “open” koplampen zijn afschuwelijk).

    Achter glas zoals de E-type S1 bvb is ook geen oplossing daar het rendement sterk daalt en er zich allerlei problemen voordoen met condens. Klassieke Ferrari’s ea maken wel eens gebruik van plexi kappen, maar dat trekt helemaal op niks daar het regenwater en vuil zich daar opstapelen.

    Al bij al is de beste oplssing, bij klassiekers dan, het systeem dat op de Miura werd toegepast.

    Nu maken de koplampen gewoon deel uit van het koetswerk, wat voorheen technisch niet mogelijk was.

  11. Roy says:

    leuk om te lezen.
    heb zelf een 300zx uit 1984
    die heeft ook vrij unieke opklaplampen,
    als ze uit staan is de lamp half zichtbaar.
    maargoed er zullen vast nog wel meer unieke koplampen zijn
    maar dan wordt het artikel idd misschien een beetje lang.

Leave a Reply