DRIVR

Gastbijdrage: DesignColumn – (Wheel) Size Matters

OPGELET: Aan deze gastbijdrage hangt een disclaimer vast!

Wielen maken de auto! En ze worden alsmaar groter. Daarbij groeien niet enkel de exemplaren van supersportauto’s, ook die van your everyday hatchback dijen uit. Naast de ideeën die onder auto-ontwerpers over de relatie wiel-auto en velg-band bestaan, zijn er veel tuning scenes die enkel en alleen focussen op de vier onderdelen die de verbinding met het wegdek vormen. De centrale vraag is: waarom hebben veel auto-ontwerpen steeds grotere velgen nodig om tot hun recht te komen?

Waarom?

We willen een betere zithouding, meer interieur ruimte met meer goodies, sterkere en veiligere carrosserieën, meer airbags, meer opbergruimte en kortere acceleratietijden. Door deze “vooruitgang” ging de benchmark Golf van plusminus 900 kilo voor de MK1 naar bijna 1400 kilo voor de MK6. Al dat extra gewicht heeft grotere motoren nodig om op snelheid te komen, een remmerij met een hogere capaciteit om de massa weer tot stilstand te brengen en een steviger onderstel om alles in het gareel te houden; de vicieuze cirkel is geboren. Niet enkel de wielen groeien, ook de auto’s die erop staan. Aangezien auto’s rijdende sculpturen zijn, moeten ook de wielen eraan geloven en in verhouding tot de body meegroeien.


Is dat de norm?

Naast de eerder omschreven groei zijn we verhoudingsgewijs ook met een inhaalslag bezig. Jaren zijn velgen visueel te klein geweest. Grote wielen zijn duur en dus waren kleine exemplaren een eenvoudige manier om wat te bezuinigen op de totale fabricagekosten. Daarnaast is de trend verschoven van kleine velgen met forse ballonbanden in de jaren ’80 naar grote velgen met lage bandenwangen anno nu.


Omdat design voor steeds meer autofabrikanten niet meer ‘a unique selling point’ maar ‘the only selling point’ wordt (kwaliteit en veiligheid zijn immers een behoorlijke vanzelfsprekendheid geworden) gaat de focus van projectleiders naar het nog beter uitvoeren van het totale ontwerp. Dat impliceert een betere afwerking, fraaiere materialen, unieke colour & trim en een duidelijk, consistent design zoals voor bijna alle Westerse autofabrikanten tegenwoordig de minimumstandaard is.

Stance

De wijze waarop een auto op zijn wielen staat, de zogenaamde stance, is van groot belang om de rest van de sculptuur correct tot uiting te brengen. Zet een willekeurig zoogdier op benen van half formaat en je begrijpt waarom. Voor een goede stance dienen de wielkasten goed gevuld te zijn met de juiste velg-band ratio, en rondom de banden moet een egale hoeveelheid ruimte bestaan – liefst zo weinig mogelijk. Afhankelijk van de geprefereerde scene kan vooral de ruimte boven de band sterk variëren. Auto’s in het hoge segment worden gelukkig steeds vaker uitgevoerd met een visueel zo goed als correcte velgenmaat. De tendens is dat deze trend zich naar beneden voortzet. De huidige Astra GTC is daar een treffend voorbeeld van. Maar op reguliere productie-auto’s zijn velgen verhoudingsgewijs vaak nog steeds te klein…

Kan het anders?

Wellicht. De eerste Mini die van 1959 tot 2000 werd gemaakt, had in zijn vroege productie jaren zeer kleine velgen en banden. Tien duim (254 mm) wielen waren de eis die ontwerper Sir Alec Issigonis voor de Mini in gedachten had. Hoe kleiner de wielen, des te meer ruimte er voor de complexe packaging van de kleine rakker overbleef. De nieuwe banden moesten worden ontwikkeld door Dunlop. Oorspronkelijk wilde Issigonis nog kleinere wielen, 8 inch (203 mm) maar dat kreeg Dunlop niet voor elkaar.

Veel auto’s uit die tijd hadden kleine wielen. Door de uitvinding van schijfremmen en de verbetering van trommelremmen hoefden de velgen niet meer zo te zijn – want dat was de oorspronkelijke reden bij de eerste auto’s die een beetje snelheid konden maken. Die hadden de ruimte in de velg nodig om de enorme trommelremmen te herbergen. De onderstaande Bentley 4.5 Litre Birkin Blower had bekrachtigde hydraulische trommelremmen.

Tegenwoordig zijn enkel de auto’s uit het Japanse Kei-car segment uitgevoerd met relatief kleine wielen ten opzichte van de afmetingen van de carrosserie – om dezelfde redenen als Issigonis de Mini met kleine wielen uitrustte.

Wordt er wel aan de gebruiker gedacht?

Met de bandenmaat groeit de Kwikfitrekening. Dat is zeker het geval indien de wang kleiner en de velg groter wordt. Ook het comfort neemt af met grote velgen, al kan een deel daarvan worden opgevangen met een goed, op grote velgen afgestemd, onderstel. Uiteindelijk is het de koper die beslist. Mocht de volledige Europese en Amerikaanse markt ineens overstappen op auto’s uit het Kei-car segment met bijbehorende kleine wielen, eenvoudige instap, kleine efficiënte motoren en zeer bruikbare binnenruimte, dan zal dat de nieuwe internationale norm worden.

Niels van Roij rondt nu het laatste jaar van zijn studie Vehicle Design aan Royal College of Art te London af. Voor DRIVR laat hij zijn licht laten schijnen over ontwikkelingen op auto design gebied.

Share Button

19 Responses

  1. NDP says:

    Interessant artikel, maar wat is “kwikfitrekening” ? (of quick fit?)

    • Ken Divjak says:

      Goed voorbeeld van een merknaam die soortnaam geworden is.

      Kwifit is een grote keten Britse bandenboeren,
      en bestaat ook in Nederland geloof ik.

      • Niels says:

        Dat is correct. En ik nam voor het gemak maar even aan dat deze firma ook in België bekendheid genoot, maar dat is dus blijkbaar (nog?) niet het geval.

  2. heidekonijn says:

    Interessant. Ik worstel al jaren met welke velgen er horen onder sommige auto’s. Is er iets als een ideale verhouding, een soort gulden snede, wielhoogte 1/3 van de dakhoogte of zo ? En wat met et en camber tov de carosserie?

    • AnthonyG says:

      Geen idee of het de juiste is, maar naar mijn aanvoelen is 1/2e de perfecte verhouding wielen-autohoogte.

      Wat velgen betreft, ik vind dat die zo groot moeten zijn dat ze net de remmen omarmen. (al zijn er wel enkele auto’s waar ik graag een uitzondering maak)

      • Niels says:

        @ heidekonijn:
        Bedoel je met “welke velgen er horen onder sommige auto’s” de vormgeving van de velgen zelf of specifiek op de ideale verhouding?

        Tijdens het ontwerpen van de meeste auto’s is de wielbasis van de auto de omtrek van vijf wielen. Waarbij nummer een en nummer vijf de fysieke wielen zijn:

        Daarna worden over het algemeen de grote velgen binnen de banden, en tevens de diameter van de gehele wielen, verkleind en verliest het ontwerp (wat) aan kracht. Over het algemeen kan worden gesteld dat de hoogte van de auto twee maal het totale wielformaat bedraagd, al is dit vanzelfsprekend afhankelijk van het type auto.

        Voor de hoeveelheid camber ten opzichte van de carosserie geldt min of meer dat er iet wat negatief camber mag zijn. Bijna elke tuning scene overdrijft dit helaas sterk, waardoor de auto gebroken enkels lijkt te hebben en het loopvlak van de band bijna te zien is:

        @ AnthonyG:
        Je stelling klopt inderdaad.

        Maar binnen het door de autofabrikant vormgegeven formaat van de wielkasten kan het formaat van de wielen over het algemeen visueel dus nogal wat extra inches gebruiken.

        Ik zeg met nadruk “Binnen het door de autofabrikant vormgegeven formaat van de wielkasten” want als men daaraan gaat sleutelen en binnen extra grote wielkasten extra grote wielen schroeft gaat het verhoudingsgewijs direct verkeerd. Proportie speelgoedautootje…:

        Moderne remmen zijn tegenwoordig efficiënt en dus klein. Als het formaat van velgen enkel aan de hand van de afmetingen van de schrijven wordt vastgesteld dan worden de velgen wel heel klein… Terug naar het tijdperk van de ballonbanden, and beyond!

  3. heidekonijn says:

    Wahey, knappe uitleg. Net wat ik zocht.

  4. Pieter Ameye says:

    “Terug naar het tijdperk van de ballonbanden, and beyond!”

    Precies! Vandaar ook de pornothumb die ik voor je post had gekozen Niels 😉

    • Niels says:

      Ik was blij verrast toen ik ‘m zag Pieter! Een erg fraaie uitvoering van de Miura met die goedkleurige wielen.

  5. heidekonijn says:

    Mja, zit al een tijdje te malen over 17” oz supertutismo’s of 15” Ronal A replica’s onder de gtv6. Dat gaat dus over ballonbanden, ‘naakte’ achteras zonder zichtbare remmen, e.t. die achteraan een 20mm lager mag zijn, bredere wielen achteraan, antraciet, zilver of goudkleurig. Teveel voor een mens eigenlijk. Wat zou giugaro doen?

  6. Ken Divjak says:

    Hou het (uiterlijk & rijgedrag) origineel, H! Ronals dus.

    @Niels:

    Kunnen we dan – rekening houdend met alle moderne vereisten die je onder ‘Waarom’ opsomt – stellen dat zeventien duim voor een moderne hatchback als de Astra GTC de ondergrens aan het worden is? Waar dat vroeger toch al serieuze sportsloffen waren…

    Mijn inziens toch ook deels de schuld van ontwerpers die de initiële proporties op een showcar met 22-duim schetsen, en dan terug moeten werken naar een aanvaardbaar productiemodel dat daar niet teveel van afwijkt.

    • Benny Herdewyn says:

      Auto’s worden hoger voor
      – gemakkelijkere instap
      – meer interieurruimte
      – hogere motorkap/vooroverbouw = beter voor euroNCAP
      Dus, om de proporties terug te laten kloppen, moeten ze breder worden en langer om bovenstaande redenen.
      Dus worden de wielen groter,
      en we zijn vertrokken voor een mooie spiraal…

      Ik ben niet groot of zwaar en vind heel wat middenklassers (waaronder de astra) vooraan te groot aanvoelen. Of ben ik hiermee alleen?

      • heidekonijn says:

        Niet alleen vooraan. Als je er een eighties auto naastzet val je pas op hoe hoog het dak tegenwoordig ook is.

  7. Toro Loco says:

    Size matters inderdaad. Heb nu 17″ velgen met Toyo R888 onder mijn Mini JWC Clubman verlaagd met Bilstein B16. Wat een fenomenale grip en wegligging. Had liever 18″ maar er zijn te weinig banden leveranciers die in deze mini wielkasten passen wanneer de wagen verlaagd is.
    Toyo R888_0002.jpg
    Toyo R888_0005.jpg

  8. heidekonijn says:

    Het worden waarschijnlijk herwerkte ronals onder de Gtv6. Geen servo dus groter en dus breder gaan is zinloos.

  9. Pieter Ameye says:

    @heidekonijn:

    Staat ze goed!

Leave a Reply