Column: To ‘kat’ or not to ‘kat’?

Sinds eind 1992, met de komst van de Euro 1-norm, is een katalysator verplicht op nieuwe wagens. Echter, werden deze reeds in de jaren daarvoor al toegepast in heel wat modellen. Wanneer deze vandaag de dag onherroepelijk vervangen moeten worden, rest dan ook de vraag: to ‘kat’ or not to ‘kat’? Een morele keuze die er voor mij eigenlijk geen is.

Al enige tijd maakte de MX-5 NA zo nu en dan een rammelend geluid. Terwijl de alternator het liet afweten, bleek bij inspectie dat ook de katalysator zijn beste tijd had gehad en de oorzaak van het rammelend geluidje aldus gevonden was. Dan kwam ook een morele keuze opduiken, zouden we opnieuw gaan voor een katalysator of deze weglaten…

Chemie

Even terug naar de laatste jaren middelbare school en de bijbehorende lessen chemie. Een katalysator is in essentie een stof die de snelheid van een specifieke chemische reactie beïnvloedt zonder zelf verbruikt te worden. En dat is exact wat er ook in een katalysator plaatsgrijpt. Immers, de verbranding van een fossiele brandstof levert een hele hoop ongewenste stoffen op: koolmonoxide (CO), onverbrande koolwaterstof (CH) en stikstofoxide (NOx). Stoffen die niet meteen bevorderlijk zijn voor mens of natuur.

Vanuit het motorblok gaan deze verbrandingsgassen de uitlaatpijp in. Het is daar dat een katalysator wordt gemonteerd, idealiter niet te ver van het motorblok zodat deze snel opwarmt en op bedrijfstemperatuur kan komen. Vanbinnen lijkt een katalysator op een honinggraat: met tal van buisjes verpakt in een keramische laag. Het is in deze buisjes dat de uitlaatgassen in contact komen met edelmetalen zoals platina, palladium en rodium. Door de daaropvolgende chemische reactie worden de aangehaalde toxische stoffen omgezet in minder schadelijke varianten, zoals koolstofdioxide (weliswaar mede verantwoordelijk voor het broeikaseffect), waterdamp en stikstof. Oftewel nog geen geheel optimale situatie maar toch al een flinke progressie.

Vervanging

Normaliter gaan katalysatoren erg lang mee maar finaal -in mijn geval na goed 30 jaar- is er toch geen ontkomen aan. Een gerammel, warmer lopende motor of motorstoringslampjes (met ‘dank’ aan de Lambda-sondes) maken veelal duidelijk dat de ‘kat’ aan vervanging toe is. Ingrijpen is dan aangewezen om de verbranding optimaal te houden. Prijzen van een nieuwe katalysator kunnen variëren, maar voor een MX-5 NA is deze prijs te overzien aan 285 euro (inclusief btw) en met een beperkte installatiekost (dankzij de vakkundige handen van Autoservice Bern). Al bij al een beperkte kost voor gemoedsrust, vermindering van onaangename geuren (in een cabrio heb je daar ook zelf deels last van) en om onze hobby duurzaam -in alle betekenissen- te houden. Want als we ook de komende decennia nog van auto’s op fossiele brandstoffen willen genieten, kunnen we maar beter proactief ons beste beentje voor zetten.

Trouwens, meestal verliest men door de katalysator slechts enkele paarden. Zo had bijvoorbeeld de illustere 190 2.3 16v 185 paarden in de originele versie (‘ECE’) op loodhoudende benzine en zonder katalysator, om te gaan naar 177 pk voor de loodvrije versie zonder kat (‘RÜF’) en te eindigen op 170 pk voor de loodvrije versie met katalysator (‘KAT’).